Eerste beheerder De Heiman­shof overleden

op .

Op 6 okto­ber is Ton Engel­man, oud-​beheerder en Lid van Ver­di­en­ste van De Heiman­shof, overleden.

Vanaf 1975 is hij meer dan der­tig jaar de dri­jvende kracht geweest achter de Heimanshof.

In 2008 ontv­ing hij de Heimans en Thi­jsse Prijs als erken­ning voor zijn bij­drage aan de samen­lev­ing in de geest van Eli Heimans en Jac. P. Thijsse.

Horst Radema, Betty Keizer en Jeroen Warmer­dam haalden herin­ner­in­gen aan Ton op en Jeroen schreef onder­staand verhaal.

Ton Engel­man, jij was voor veel mensen een inspir­erende man. Een leven samen­vat­ten in een A-​viertje is ondoen­lijk, zeker jouw leven. Toch wagen we een poging. In de tijd dat jij beheerder van de Heiman­shof was, had jij een grote schare trouwe vri­jwilligers naast je staan. Ik was één van de jong­ste vri­jwilligers en jij was een voor­beeld voor mij. Planten boei­den mij toen al. Ik zocht naar beteke­nis en een plek om ergens bij te horen. Als jong ven­tje wist ik intuïtief dat jij mij iets te vertellen had. Jij en Jack Vonk waren de eersten die mij in de Heiman­shof welkom heet­ten. Geen ler­aar op school kwam in de buurt van jouw ver­haal. Buiten met een goede ler­aar leer je het meest! Wat is mij bijge­bleven? Dat je kikkers spaarde! Ik gaf je een keer een kleine kikker van glas. Niet vreemd dat je een keer een oproep deed aan je vri­jwilligers om kikkers te “evac­ueren” van een bouwter­rein op Schiphol. Het werken in de tuin deed ik zo graag dat ik probeerde om op iedere vrije dag te komen. Als ik met jou heer­moes wiedde ver­gat ik dat het regende. Het lange week­end in Darp zal ik niet ver­geten. Gijs­brecht had het op de hete hei in zijn dagver­slag over een mag­netron zon­der uit­knop, een prachtige samen­vat­ting van die dag. We schreven lim­er­icks tij­dens het eten na een dag varen in de Bies­bosch. De vakanties in Val Sines­tra zijn ook mem­o­ra­bel. Tij­dens één van de wan­delin­gen in de bergen ver­zon­nen we in een melige bui de uit­spraak waarom je nog heel vaak moest lachen: “Hij weet geen hout van bomen, zijn ken­nis van grassen is spri­et­dun en hij zwamt maar wat over paddenstoelen.”

Betty herin­nert zich de brug die met blote han­den gebouwd is en het opmet­se­len van de kloost­er­muur, waar­voor spe­ciale specie is gebruikt om de muur­planten een kans te geven zich tussen de ste­nen te set­te­len. En het werkte, de muur staat er nog steeds prachtig bij. Wat te denken van het opknap­pen van de Kijk­doos als ons eigen onderkomen? Ook in haar geheugen staan de meer­daagse tochten door de natuur om bij­zon­dere plan­t­jes te ont­dekken. Alle eilan­den zijn bezocht, er is in kam­peer­boerder­i­jen ges­lapen en in de kop van Texel in de Cocks­dorp zijn kamert­jes gehu­urd. Een heel gedoe was het om met 2030 man op de fiets en wan­de­lend bij elkaar te bli­jven. Ton en Jack voorop, Horst achter­aan die voor de achterbli­jvers zorgde. Altijd! We keken naar natu­urver­schi­jnse­len, de dubbele zon ofwel bij­zon, die er opeens was en die we ‘s avonds op de fiets gin­gen bekijken.

Na de ont­boezemin­gen is het tijd om met jaar­tallen en feiten te komen. Ton Engel­man 19352018, schep­per van De Heiman­shof in Hoofd­dorp. Ton maakte in 1973 ken­nis met de plek waar nu De Heiman­shof ligt die toen nog niet De Heiman­shof heette. Er waren plan­nen om daar onder aan­vo­er­ing van Frits Dar­lang een plek voor natu­uron­der­wijs voor de Haar­lem­mer­meerse scholen te maken. Door de gemeente was er al een tuin aan­gelegd naar een plan van Watze de Vries. In 1975 werd Ton Engel­man beheerder van de tuin en heeft hij de tuin verder vor­mgegeven met de hulp van vele vri­jwilligers. Ton wilde zijn ervar­ing van zijn eigen tuin en die van de natu­ur­tuin bij het Mendel­col­lege in Haar­lem inzetten voor het maken van een soorten­rijke natu­ur­tuin met ver­rassende ele­menten zoals de vele ver­schil­lende paden. Daar­voor moest hij de tuin met een enorm ruige begroei­ing van onder meer paar­den­bloe­men, brand­ne­tels, akkerdis­tel en smeer­wor­tel beetje bij beetje veran­deren in kleine soorten­rijke plantenge­meen­schap­pen. In 1980 was dit voor het mid­den van de tuin gelukt en kreeg de tuin de naam ‘De Heiman­shof’, ver­noemd naar Eli Heimans. De verenig­ing heet Vrien­denkring van De Heiman­shof. De tuin is in zijn tijd uit­ge­groeid tot één van de meest soorten­rijke wilde planten­tu­inen van Ned­er­land. Ton wilde dat De Heiman­shof als voor­beeld diende voor de gro­enge­bieden in Haar­lem­mer­meer. Hij was beheerder tot 2000 waarna Henk Nijen­huis hem opvol­gde. Op zater­dag 20 sep­tem­ber 2008 ontv­ing Ton samen met Jan Wartena de Heimans en Thi­jsse Prijs (de Bronzen Spreeuw) van­wege hun grote ver­di­en­sten op het gebied van natu­ure­d­u­catie. Ton bleef zich tot 2008 actief als vri­jwilliger inzetten. Zelf heb ik als vri­jwilliger veel aan Ton gehad als leer­meester van wie ik vaak in een uur meer leerde dan weken op school: Ton, je hield mij menig plan­tje voor Tussen alle wan­del­passen door Soms kwam er nog geen naam En ik zocht bedachtzaam In het “gid­sje” van mij Jij pakte de Heukels erbij, Maar de echte gids, die was jij!

Jeroen Warmer­dam